1 şehir 3 gün: Mardin

Başlıyoruz: Mardin tarihi

Dicle ve Fırat Nehirleri arasında kalan Mardin, tarihi oldukça eski dönemlere uzanan kadim bir şehir. Bölgede yapılan kazılarda Paleolitik, Cilalı Taş Devri, Kalkolitik ve Erken Tunç Çağı’na dair çıkan kalıntılar da bu durumun en önemli ispatı. Mardin ismi ilk defa 4.yüzyıl tarihçilerinden Ammianus Marcellinus tarafından kullanılmış. 640 yılında İslam orduları tarafından fethedilen şehirde Arap nüfusu ağırlık kazanmaya başlıyor. Sonraki dönemlerde Selçuklu egemenliğine geçen Mardin’e bu sefer de Türkmenler yerleşmeye başlıyor ve şehrin çok kültürlü yapısı oluşuyor. Yıllar boyunca Artuklu Beyliği, Eyyubiler, Karakoyunlular ve Akkoyunlular tarafından yönetilen Mardin, son olarak Osmanlı İmparatorluğu kontrolüne geçiyor. Bugün Türkiye Cumhuriyeti’nin en büyüleyici şehirlerinden biri olan Mardin, hem kadim geçmişini korumaya hem de sahip olduğu bu zengin mirası ziyaretçilerine anlatmaya devam ediyor.

Kültürel zenginliğin kenti: Mardin’de gezilecek yerler

Sokaklarında yürürken farklı dillerden yükselen birçok sesi duyabileceğiniz Mardin, gezilecek yerleri, yemekleri, kültürel ve tarihi yapılarıyla keşfedilmeye değer birçok güzellik sunuyor! Bir zamanda yolculuk filminin baş kahramanı gibi hissedeceğiniz Mardin seyahatinde farklı mutfakların sentezini sunan nefis lezzetler tadacak, taş sokaklarda kaybolacak ve tarihin kapılarını aralayacaksınız. 

Mardin gezi rehberine başlamadan önce şunu da belirtelim; Mardin seyahati için ideal zamanlar ilkbahar ve sonbahar ayları. Zira şehir karasal iklim ve Akdeniz iklimi özelliği taşıyor. Yani kışlar soğuk, yağışlı; yazlar ise oldukça sıcak geçiyor. Mardin uçak bileti almadan önce bu bilgiyi de göz önünde bulundurmanızı tavsiye ediyoruz. 

Mardin’deki tarihî yerler

Mardin gezilecek yerleri keşfetmeye birbirinden etkileyici tarihi yerlerden başlayabiliriz! Kendine has inanılmaz güzel bir mimariye sahip olan şehirde, Mardin Kalesi’nden Midyat Saat Kulesi’ne, Zinciriye Medresesinden Mor Benham Kilisesi’ne kadar çok çok değerli rotaları ziyaret edebilirsiniz!

Mardin Kalesi

1600 yıllık tarihiyle şehrin zirvesinde yer alan Mardin Kalesi, stratejik konumu nedeniyle hâlâ askeri bir bölge. Bu nedenle kalenin içini gezmek mümkün olmasa da şehrin her noktasından bu görkemli yapıyı izleyebilir, kalenin hemen eteklerindeki seyir noktalarından sonsuz Mezopotamya Ovası manzarasının tadını çıkarabilirsiniz.

Zinciriye Medresesi

Mardin kent merkezinde bulunan Zinciriye Medresesi’ni Mardin Kalesi ziyareti sonrasında görmeye gidebilirsiniz. Zira medrese kalenin hemen aşağı kısmında yer alıyor. 14.yy’dan kalan ve günümüze kadar gelmeyi başaran Zinciriye Medresesi; avlu, camii ve bir türbeden oluşuyor. 

Dilimli kubbeli ve taş işlemeli muhteşem mimarisiyle dikkat çeken Zinciriye Medrese’de aynı zamanda oldukça ilginç tarihi olaylara sahne olmuş. Örneğin Timur ile savaşı kaybeden Melik Necmeddin İsa bir süre bu medreseye hapsedilmiş. Mardin’de gezilecek yerler arasında başı çeken bu medreseyi mutlaka görün deriz.  

Deyrulzafaran Manastırı

Süryani halkı tarafından günümüzde de ibadethane ve okul olarak aktif bir şekilde kullanılan Deyrulzarafan Manastırı, kent merkezine 5 km uzaklıkta olup Süryanileri temsil eden en eski yapı. Bu nedenle Mardin için fazlasıyla önemli olan manastırın en dikkat çekici kısmı ise tavanı. Tavanına yerleştirilen taşlar harç kullanılmadan birleştirilmiş ve geometrik bir şekil halini almış. 

Süryaniler tarafından güneş tapınağı olarak da kullanılan bu muhteşem manastırı ziyaret ettiğinizde içindeki sergi alanını, terası ve kiliseyi görebilirsiniz. 

Mor Benham Kilisesi

Mardin’de gezilecek yerler listesinin başında gelen Mor Benham Kilisesi, Kırklar Kilisesi olarak da biliniyor. Tarihi 6.yüzyıla kadar dayanan kilise, Süryani halkının Mardin’deki dini merkezlerinden biri. 3 giriş kapısı, bir avlu ve çanı bulunan Mor Benham Kilisesi, erken dönem Hristiyan mimarisinin en güzel örneklerinden biri olmaya devam ediyor.

Mor Gabriel Manastırı

Midyat’ın biraz dışında yer alan Mor Gabriel (Deyrulumur), dünyanın ayakta kalan en eski Süryani Ortodoks manastırı. 4. yüzyıla dayanan tarihi ve muazzam korunan mimarisiyle, sadece bölgenin değil dünyanın inanç turizmi merkezlerinden biri. Hâlen aktif bir ibadethane ve eğitim merkezi olan bu büyüleyici yapı, taş işçiliğindeki incelikler ve Roma dönemine uzanan nadide mozaikleriyle ziyaretçilerini adeta büyülüyor. Süryani inancı için “İkinci Kudüs” olarak kabul edilen manastırın sessiz ve mistik atmosferinde yapacağınız bir yürüyüş, bölgenin manevi derinliğini hissetmek için eşsiz bir fırsat sunuyor.

Kasımiye Medresesi

Mardin’in en görkemli yapılarından biri olan Kasımiye Medresesi, Artuklular döneminde yapımına başlanan ancak Akkoyunlu Sultanı Kasım döneminde tamamlanan 700 yıllık bir mimari şaheser. Kesme taştan inşa edilen iki katlı bu devasa yapı; medrese, cami ve türbeyi aynı çatı altında birleştiriyor.

Medresenin en dikkat çekici noktası kuşkusuz avlusunda bulunan ve tasavvufi bir anlam taşıyan Hayat Havuzu. Havuzun kaynağındaki suyun akışı doğumu, döküldüğü yer gençliği, ince kanal yaşlılığı ve suyun toplandığı havuz ise ölümü simgeliyor. Hem mimarlık meraklılarının hem de fotoğraf tutkunlarının ilk durağı olan medrese, Mezopotamya Ovası’na açılan pencereleriyle ziyaretçilerine eşsiz bir manzara sunuyor.

Mardin sokakları ve Mardin evleri

Taş mimarinin getirisi olan otantik atmosferiyle birçok film ve dizinin seti haline gelen meşhur Mardin sokakları da Mardin gezilecek yerler arasında kesinlikle ilk sıralarda! Mardin’e geldiğinizde ilk işiniz tarihi çarşıların, taş evlerin ve pek çok kültürden insanın eşlik ettiği bu sokaklarda kaybolmak olsun!

Geleneksel mimarinin en büyüleyici örneğini ziyaretçilerine sunan Mardin evlerinin gizemli güzelliğine kapılmamak mümkün değil. Sarı kalker taşından yapılan bu evlerin her birinin terası birbirine bakacak şekilde tasarlanmış. Salon ve odaların aynı terasa çıktığı Mardin evleri için şehirdeki en önemli turistik adres desek yanlış olmaz.

Mardin Ulu Camii

Mardin’in bir başka simgesi olan Mardin Ulu Camii, Cami-i Kebir olarak da biliniyor. Tarihi Artuklu Beyliği dönemine kadar uzanan Mardin Ulu Camii, özellikle kubbesi ve mimari yapısıyla fazlasıyla dikkat çekiyor. Mardin gezi rehberinde tartışmasız yerini alan camii, dikdörtgen bir yapıya, küçük bir avluya ve şadırvana sahip. 

Mardin’in karakteristik mimarisine paralel olarak sarı kesme taştan yapılan camii, kentin en eski camii olmasıyla beraber il merkezinde kolaylıkla ulaşılabilecek bir konumda!

Dara Antik Kenti

Mardin şehir merkezine 30 km uzaklıkta bulunan Oğuz Köyü’nde yer alan Dara Antik Kenti, Mezopotamya’nın Efes’i olarak da biliniyor. İmparator Anastasius tarafından 505 yılında kurulduğu kabul edilen antik kent, pek çok medeniyetin egemenliğine geçtikten sonra Osmanlı Devleti tarafından da uzun yıllar yönetilmiş.

Kaya içine oyulmuş devasa yapıları, kiliseleri, çarşısı ve köprüleriyle büyüleyen Dara’da, son yılların en popüler ve etkileyici noktası ise halk arasında “Zindan” olarak bilinen devasa su sarnıcıdır. Yer altına inşa edilen bu mühendislik harikası yapı, yüksek sütunları ve mistik atmosferiyle ziyaretçilerini adeta bir zaman yolculuğuna çıkarıyor. Mezopotamya antik kentleriyle ilgili daha fazla bilgi almak istiyorsanız buraya geçebilirsiniz: “Medeniyetlerin beşiği: Mezopotamya Bölgesi’ndeki antik kentler”.

Mardin müzeleri ve sanat

Mardin’in kültürünü ve ruhunu daha iyi anlamak için seyahatiniz sırasında müzelere ve sanat etkinliklerine vakit ayırabilirsiniz. Gelin, kadim tarihin modern sanatla buluştuğu Mardin duraklarını beraber keşfedelim!

Mardin’de sanat molası: 7. Uluslararası Mardin Bienali

Mardin iki yılda bir modern sanatın Mezopotamya ile buluştuğu eşsiz bir platforma dönüşüyor. Mayıs 2026’da kapılarını yedinci kez açacak olan Uluslararası Mardin Bienali, kenti âdeta dev bir açık hava sanat galerisine çeviriyor. Tarihî konakların, eski çarşıların ve gizemli abbaraların modern sanat yerleştirmelerine ev sahipliği yaptığı bu dönemde, binlerce yıllık taş duvarlar güncel sanatın diliyle yeniden hayat buluyor. Eğer seyahatiniz bu tarihlere denk gelirse, dünyanın dört bir yanından gelen sanatçıların eserlerini keşfederken, Mardin’in otantik ruhunun modernizmle nasıl bu kadar uyumlu bir etkileşim içinde olduğuna şahitlik edebilirsiniz.

Sakıp Sabancı Mardin Kent Müzesi

Mardin şehir merkezinde yer alan ve geçmişte Süvari Kışlası ile Vergi Dairesi olarak hizmet veren bu tarihi yapı, 2007 yılında Sabancı Vakfı tarafından restore edilerek 2009 yılında kapılarını açmıştı. Müzenin ilk katı Dilek Sabancı Sanat Galerisi’ne ev sahipliği yaparken, ikinci katında Mardin’in zengin kültürünü, zanaatlarını ve günlük yaşamını yansıtan koleksiyonlar sergileniyordu.

Ancak müze, 2024 yılında başlayan kapsamlı restorasyon ve yenileme çalışmaları nedeniyle geçici olarak ziyarete kapatıldı. Gezinizi planlarken müzenin yeniden açılıp açılmadığını teyit etmek için web sitesini kontrol etmenizi tavsiye ederiz.

Mardin Müzesi

Mardin Müzesi, 1895 yılında Süryani Katolik Patrikhanesi olarak inşa edilmiş. Uzun yıllar boyunca dini merkez, sağlık ocağı ya da han gibi farklı işlevlerde kullanılan bina, 1995 yılında restorasyon çalışmaları sonucunda müzeye dönüştürülüyor. 

Mardin gezilecek yerler listenize gözü kapalı ekleyebileceğiniz Mardin Midyat Kent Müzesi’nde, çok zengin etnografik ve arkeolojik koleksiyonlara ev sahipliği yapıyor. Pazartesi günü hariç haftanın her günü müzeyi görmeye gidebilirsiniz.

Tadı damakta kalan otantik lezzetler: Mardin’de ne yenir?

Bulunduğu konum nedeniyle farklı kültürlerin sentezi haline gelen Mardin mutfağı, en az şehir dokusu kadar otantik lezzetlere sahip! Zenginliğiyle ve lezzetleriyle insanı hayrete düşüren Mardin yemekleri, binlerce yıllık köklü bir tarihin sonucu olarak sofraları güzelleştirmeye devam ediyor. Bu nedenle de Mardin aynı zamanda gastronomi seyahatleri için de çok uygun!

Bu özel mutfağın temelinde; kırmızı et, bulgur, baharat ve sakatat ürünleri var. Ayrı et yemekleriyle meyvelerin, farklı otların kullanılması da çok yaygın. Yemeklere eşlik eden mahlep, kişniş, yenibahar, zencefil, tarçın ve kakule ise oldukça sık kullanılan baharat çeşitleri. Şimdi dilerseniz seyahatiniz sırasında mutlaka tatmanız gereken Mardin yemekleri öneri listemizi de paylaşalım: 

• Kaburga dolması
• Mardin usulü içli köfte
• Soğan kebabı
• Dobo (Kuzu koldan hazırlanan bir yemek.)
• Firkiye (Kuzu eti ve çağladan yapılıyor.)
• Sembusek (Kapalı hamurun içinde kıyma.)
• Mardin çöreği
• Zingir tatlısı (Lokmaya benziyor.)
• Mırra kahvesi

Önemli Mardin notları

Mardin gezilecek yerleri, yemekleri ve muhteşem atmosferi seyahat etme güdünüzü harekete geçirdiyse konaklama ve ulaşım seçenekleriyle ilgili daha fazla bilgi almanız için önerilerimizi inceleyebilirsiniz!

Mardin seyahatinizi planlarken konaklama tercihi ve uçak bileti aşamasında Turkish Airlines Holidays tatil paketlerinden de yardım almanızı ve bu süreçleri çok daha hızlı organize etmenizi tavsiye ederiz! 

Mardin’de ulaşım nasıl?

Mardin’de şehir içi ulaşım özel halk otobüsleri, minibüsler ve taksilerle sağlanıyor. Turistik merkezlerin bulunduğu Eski Mardin ise yürüyerek rahatlıkla keşfedilebilir. 

Mardin Prof. Dr. Aziz Sancar Havalimanı’ndan şehir merkezine ulaşım

Mardin Prof. Dr. Aziz Sancar Havalimanı, şehir merkezine yaklaşık 20 km uzaklıkta bulunuyor. Merkeze ulaşmak için HAVAŞ servislerini, belediye otobüslerini veya taksileri kullanabilirsiniz.

Keşif dolu, keyifli seyahatler dileriz!