İskoçya vahşi doğa yüzüşü: Cairngorms ve Loch Lomond
İskoçya’nın balta girmemiş doğası, “wild swimming” yani vahşi yüzme akımının dünyadaki en önemli merkezlerinden biri. Özellikle ülkenin kuzeyindeki Cairngorms Milli Parkı’nda yer alan An Lochan Uaine ve Loch Morlich gölleri, etraflarını saran çam ormanları ve dondurucu dağ sularıyla macera tutkunları için eşsiz birer sığınak.
Daha büyük ölçekli ve zorlu bir meydan okuma arayanlar için Loch Lomond biçilmiş kaftan. İskoçya’nın en zorlu açık su yüzüşlerinden birine, gölü baştan sona geçen efsanevi maraton rotasına ev sahipliği yapan bu devasa ve derin gölün karanlık, dondurucu suları, en deneyimli açık su yüzücülerinin bile sınırlarını sınıyor. Çevredeki heybetli Highland dağları arasında yüzerken doğanın saf gücünü hissediyorsunuz.
İşin güzel yanı şu: İskoçya’nın bu derin, kara sularına daldığınızda kendinizi bir an için Hogwarts’ın Karagöl’üne düşmüş gibi hissedebilirsiniz. Tesadüf değil. Harry Potter filmlerinde okulun eteğindeki Karagöl sahneleri, Glenfinnan yakınındaki Loch Shiel ve Britanya Adaları’nın en derin tatlı su gölü olan Loch Morar gibi gerçek Highland göllerinde çekildi. Bu büyünün başladığı yer ise hiç şüphesiz Edinburgh. J.K. Rowling, ilk kitabı büyük ölçüde bu şehirde yazdı. Şehrin Diagon Yolu’na ilham veren sokaklarını ve diğer sihirli duraklarını Edinburgh gezi rehberimizde keşfedebilirsiniz.
İskoçya’nın vahşi sularıyla tanışmak ve aynı rotada Harry Potter coğrafyasını gezmek için Edinburgh uçak bileti seçeneklerini değerlendirip İstanbul’dan dört saatlik bir uçuşla yola çıkabilirsiniz.
Su sıcaklığı: Loch Lomond ve Cairngorms göllerinde su sıcaklığı yıl boyu 4 ile 16 derece arasında değişiyor. Genellikle en sıcak dönem olan ağustos, en soğuk dönem ise mart ayı.
Pratik bilgiler: İskoçya’da doğa erişim hakkı sayesinde göllerde yüzmek ücretsiz. Giriş ücreti ya da izin gerekmiyor. Loch Morlich kıyısında kumsal, kafe ve su sporları merkezi bulunuyor. Buradaki ve Loch Lomond çevresindeki otoparklar ücretli. Cairngorms tarafında Aviemore kasabası konaklama ve yeme içme için ana üs. Loch Lomond çevresinde ise Luss köyü, Balloch’taki gezi tekneleri ve göl manzaralı yürüyüş rotaları yüzme sonrası için ideal.
Helsinki’nin kalbinde bir Baltık klasiği: Allas Deniz Havuzu
Dünyanın en mutlu ülkesi unvanını kimseye kaptırmayan Finlandiya’da soğuk suda yüzmek bir lüks değil, sosyal hayatın ve wellness kültürünün bir parçası. Finlerin “avanto” (buzda açılan delik) adını verdiği bu alışkanlığı en modern ve erişilebilir haliyle deneyimleyebileceğiniz yer ise Helsinki limanında yüzen Allas Deniz Havuzu.
Helsinki’nin merkezindeki bu tesis, Baltık Denizi’nden çekilip filtrelenen dondurucu deniz suyu havuzlarını sıcacık odun saunalarıyla yan yana getiriyor. Dondurucu suda birkaç dakika yüzdükten sonra hemen yanı başınızdaki saunaya geçip Finlerin asırlık formülünü yerinde uygulayabilirsiniz. Cankurtaran gözetimindeki bu havuzlar, buz yüzüşüne yeni başlayanlar için en güvenli noktalardan biri. Bu işe kalkışmaktan vazgeçerseniz de endişe etmeyin; tesiste 27 derece sıcaklıkta sunulan çocuk havuzu ve sıcak su havuzu da var.
Saunadan buz gibi suya, sonra tekrar saunaya geçişin ritmini bizzat denemek isterseniz Helsinki uçak bileti alarak doğrudan Finlandiya’ya uçabilirsiniz.
Su sıcaklığı: Kış aylarında su sıcaklığı 3 dereceye kadar düşebiliyor.
Pratik bilgiler: Tek giriş bileti hafta içi 19 euro, hafta sonu (cuma 14.00 sonrası dahil) 24 euro. 3-12 yaş çocuklar için hafta içi 11 euro. Bilet 3 saat geçerli ve öğrenciler ile emekliler indirimli. Tesiste beş sauna, ısıtmalı havuzlar, Allas Cafe, Seagrill restoranı ve Sky Bar yer alıyor. Havlu kiralamak mümkün. Allas, Pazar Meydanı’nın (Kauppatori) hemen yanında, ana tren garına bir kilometreden biraz uzak mesafede ve 2, 4, 5 numaralı tramvaylarla ulaşılabiliyor. Çıkışta Helsinki Katedrali, Uspenski Katedrali ve tarihi Eski Pazar Salonu yürüme mesafesinde.
Kutup Dairesi’nde dondurucu bir masal: Lofoten Adaları
Sınırları sonuna kadar zorlamak ve kelimenin tam anlamıyla Arktik bir deneyim yaşamak istiyorsanız istikamet Norveç’in Lofoten Adaları. Kutup Dairesi’nin içinde yer alan Lofoten, karla kaplı dik fiyortları, turkuaz dondurucu suları ve geleneksel kırmızı balıkçı kulübeleriyle (rorbuer) adeta bir masal diyarı. Bu kırmızı kulübeleri ve sarp fiyortları görünce Karlar Ülkesi’nin (Frozen) Arendelle krallığına adım atmış gibi hissetmeniz olası. Zaten filmin yaratıcıları Arendelle’i tasarlarken Norveç coğrafyasından ve mimarisinden ilham almış.
Burada fiyortların buz gibi sularına dalmak cesaret istiyor ancak suyun berraklığı ve çevrenizdeki manzara, yaşadığınız soğuk şokunu anında unutulmaz bir coşkuya çeviriyor. Fiyort kenarına kurulmuş seyyar saunalardan buz gibi okyanusa atlamak, ekstrem soğuk su yüzücülerinin (ice swimmers) listelerinde ilk sıralarda yer alıyor. Aynı bölge ekim ve mart ayları arasında kuzey ışıklarına da sahne oluyor. Gündüz buz gibi suya dalıp gece gökyüzündeki dansı izlemek isteyenler için burası tam yeri. Kuzey ışıklarını en iyi nerede ve ne zaman görebileceğinizi kuzey ışıkları rehberimizde bulabilirsiniz.
Lofoten’e ulaşmak için en pratik destinasyon Oslo. Oslo uçak bileti ile İstanbul’dan doğrudan Norveç’e uçup oradan iç hat aktarmasıyla adalara geçebilirsiniz.
Su sıcaklığı: Lofoten Adaları’nda deniz suyu sıcaklığı yıl boyu epey soğuk. Kışın 3 – 5 derece, yazın (temmuz – ağustos) 12 – 14 derecelere ulaşıyor.
Pratik bilgiler: Fiyortlarda ve plajlarda yüzmek ücretsiz. Kıyıya kurulu seyyar ve yüzer saunalar ise seans başına ücretli çalışıyor ve özellikle yaz ile kuzey ışıkları sezonunda önceden rezervasyon gerektiriyor. Bölgede Haukland ve Kvalvika gibi beyaz kumlu plajlar, Reine ve Henningsvær gibi balıkçı köyleri, sörf merkezi Unstad ve çok sayıda yürüyüş rotası bulunuyor. Konaklama için geleneksel rorbu kulübeleri en otantik seçenek. Kışın hava koşulları sertleşebildiği için yüzme planını hava durumuna göre esnek tutmakta fayda var.
Tektonik plakalar arasında dondurucu berraklık: Silfra Yarığı
İzlanda’daki Thingvellir Milli Parkı’nda yer alan Silfra Yarığı, dünyanın en sıra dışı soğuk su yüzme ve dalış noktalarından biri. Burası Kuzey Amerika ve Avrasya tektonik plakalarının birbirinden ayrıldığı devasa bir jeolojik yarık. Yarığı dolduran su, İzlanda’nın ikinci büyük buzulu Langjökull’dan süzülerek gelen ve yer altı lav taşları arasında yaklaşık 30 ila 100 yıl boyunca filtrelenen buzul suyu. Langjökull buzulundan süzülerek geldiği için yılın her mevsiminde çok soğuk.
Bu dondurucu soğuk, suya inanılmaz bir berraklık veriyor; su altındaki görüş mesafesi 100 metreyi aşıyor ve kendinizi neredeyse uzay boşluğunda süzülüyormuş gibi hissediyorsunuz. Thingvellir’in bu başka bir dünyaya ait görünen arazisi, yıllardır sinemacıların da gözdesi; bölge Game of Thrones gibi yapımlara ev sahipliği yaptı. Silfra’da rehberli turlar düzenleniyor; özel kuru elbise (drysuit) ya da cesaretiniz varsa ıslak elbise (wetsuit) ile yapılan bu yüzüş, yeryüzünün en benzersiz doğa deneyimlerinden biri.
Su sıcaklığı: Silfra Yarığı su sıcaklığı, yıl boyunca 2 ile 4 dereceleri arasında sabit.
Pratik bilgiler: Thingvellir Milli Parkı’na giriş ücretsiz, yalnızca Silfra’ya girenlerden 1.500 İzlanda kronu tutarında bir alan ücreti alınıyor ve bu ücret genellikle tur fiyatına dahil. Park içindeki otoparklar günlük ücretli. Bölgede yüzmek yalnızca rehberli turlarla mümkün ve şnorkel turları kişi başı yaklaşık 150-200 dolar aralığında. Silfra’da yiyecek satışı yok ancak yaklaşık 3,5 kilometre uzaklıktaki Thingvellir Ziyaretçi Merkezi’nde bir restoran bulunuyor. Turların çoğu yüzme sonrası sıcak çikolata ve kurabiye ikram ediyor. Silfra, Gullfoss Şelalesi ve Geysir ile birlikte Altın Çember rotasının parçası; Reykjavik’e araçla yaklaşık bir saat mesafede.
Edebi bir asırlık ritüel: Forty Foot (Dublin, İrlanda)
İrlanda’nın başkenti Dublin’in güneyindeki Forty Foot, asırlık tarihi ve edebi bağlarıyla dünyanın en meşhur soğuk su yüzme noktalarından biri. İrlanda Denizi’ne açılan bu kayalık burun, yüzyıllardır Dublinlilerin her sabah, kışın en dondurucu günlerinde ve hatta Noel sabahında bile bir araya gelip denize atladığı geleneksel bir buluşma noktası.
Forty Foot’un edebiyatla bağı da en az suyu kadar derin. James Joyce’un başyapıtı “Ulysses”, tam da buranın hemen yanındaki Sandycove’daki Martello Kulesi’nde açılır. Buck Mulligan’ın sabahın erken saatinde İrlanda Denizi’ne seslendiği o ünlü sahne burada geçer. Romanda deniz, müşfik ve kucaklayıcı bir anne gibi tarif edilir. Bugün de yerel halkın dondurucu dalgalarla buluşup ardından termoslardan sıcak çaylarını yudumladığı bu nokta, soğuk su yüzüşünün toplumsal bağları nasıl güçlendirdiğinin en samimi kanıtlarından.
Joyce’un memleketini keşfetmek isterseniz Dublin uçak bileti alarak ilk adımı atabilirsiniz.
Su sıcaklığı: Su sıcaklığı kışın 8 – 10 derecelere kadar düşüyor. Yılın geri kalanında da su oldukça soğuk.
Pratik bilgiler: Forty Foot halka açık ve tamamen ücretsiz bir yüzme noktası; giriş ücreti, kayıt ya da tesis yok, yalnızca basit soyunma alanları ve korkuluklar bulunuyor. Hemen yanı başındaki James Joyce Kulesi ve Müzesi ücretsiz gezilebiliyor. Müze Dublin şehir merkezine 14, Dún Laoghaire’e 2 kilometre uzaklıkta ve DART treniyle Sandycove & Glasthule istasyonundan ulaşılabiliyor. Çevrede Dún Laoghaire limanı ve rıhtım yürüyüşü, Sandycove ile Glasthule’daki kafeler yüzme sonrası ısınmak için birebir.
Frankenstein’ın doğduğu göl: Cenevre ve Coupe de Noël
Alplerin eteğindeki İsviçre, soğuk su yüzmesini bir şehir kültürüne dönüştürmüş ender ülkelerden. Cenevre Gölü’nün (Léman) kıyısındaki Bains des Pâquis, yıl boyu açık olan, sauna ve hamamıyla yüzücülerin buz gibi suya girip hemen ısındığı efsanevi bir buluşma noktası. Tıpkı Helsinki’deki Allas gibi, burada da sıcakla soğuğun ritmi günlük yaşamın parçası.
Bu kültürün zirvesi her yıl Noel’den bir hafta önce yaşanan Coupe de Noël. 1934’ten bu yana düzenlenen ve Cenevre’nin en köklü spor etkinliği sayılan yarışta, kostümlere bürünmüş binlerce yüzücü, neopren giymeden, 5 derece civarındaki gölde yüzlerce metrelik kısa ama acımasız bir parkuru geçiyor. Dünyanın en kalabalık soğuk su yarışlarından biri olarak anılıyor. Daha kuzeydeki Zürih’te ise her yıl aralık ayında Limmat Nehri’nde düzenlenen Samichlausschwimmen’de yüzücüler kırmızı Noel Baba bereleriyle buz gibi suya atlıyor.
Cenevre Gölü’nün soğuk sularının edebiyatla bağı da en az manzarası kadar güçlü. 1816 yazında Lord Byron’ın gölün kıyısındaki Villa Diodati’sinde geçen yağmurlu bir gecede, genç Mary Shelley edebiyat tarihinin en ünlü canavarının, Frankenstein’ın, daha doğrusu Frankenstein’ın yaratığının ilk kıvılcımını yaktı. Gölün dingin ama gizemli atmosferinde yüzerken, kafanızı kaldırıp Alpler’e baktığınızda bu büyülü esin kaynağını siz de hissedebilirsiniz.
Gölün buz gibi sularıyla tanışmak için Cenevre uçak bileti seçeneklerini değerlendirebilirsiniz.
Su sıcaklığı: Dünyanın en büyük soğuk su yüzme etkinliği olan Coupe de Noël zamanında su sıcaklığı 5 – 10 derecelere kadar düşüyor. Yaz sezonunda ise Cenevre Gölü su sıcaklığı 26 dereceye kadar çıkıyor.
Pratik bilgiler: Bains des Pâquis’e giriş yetişkinler için 2, 6-15 yaş çocuklar için 1 İsviçre frangı; 6 yaş altı ücretsiz. Eylül-mayıs arası açık olan sauna, hamam ve buhar banyosu bölümünün günlük giriş ücreti 20 frank, pazartesileri 13 frank; salı günleri tesis yalnızca kadınlara ayrılıyor. Kış yüzücüleri için duş, dolap ve vestiyer imkanı sunuluyor. Tesisin ünlü büfesi Buvette des Bains, kışın akşamları hazırlanan fondüsüyle meşhur. Jet d’Eau fıskiyesi, İngiliz Bahçesi ve eski şehir yürüme mesafesinde. Coupe de Noël yarışına katılım ise önceden kayıt gerektiriyor.
On binlerin yeni yıl ritüeli: Scheveningen (Lahey, Hollanda)
Hollanda’nın Lahey kentine bağlı sahil beldesi Scheveningen, yılın en kalabalık soğuk su buluşmasına ev sahipliği yapıyor. Her 1 Ocak’ta öğle vakti, 10 bine yakın insan Kuzey Denizi’nin 5 derece civarındaki buz gibi sularına hep birlikte koşuyor. Nieuwjaarsduik adı verilen bu yeni yıl dalışı, 1965’te Jan van Scheijndel ve yedi cesur arkadaşının denize atlamasıyla başlamış, bugün ülkenin en büyük geleneği haline gelmiş.
Ritüelin kendisi suyu kadar ısıtıcı. Katılımcılar, etkinliğin sponsoru Unox’un dağıttığı turuncu bereleri takıyor ve denizden çıkar çıkmaz sıcak bezelye çorbasıyla (erwtensoep) ısınıyor. Amsterdam’dan Arnhem’e ülkenin pek çok kıyısında aynı anda yaşanan bu dalış, yeni bir başlangıcın ve toplumsal coşkunun sembolü. Aslında uzun bir yüzüşten çok, birkaç dakikalık kısa ve neşeli bir şok olduğu için cankurtaran gözetimindeki bu etkinlik, soğuk su deneyimine ilk kez adım atacaklar için de erişilebilir bir kapı.
Yeni yıla on binlerce kişiyle birlikte buz gibi suya atlayarak başlamak isterseniz Amsterdam uçak bileti alarak ilk adımı atabilirsiniz.
Su sıcaklığı: Kış aylarında deniz suyu sıcaklığı 3 ile 9 dereceleri arasında. En sıcak ay olan ağustos döneminde ise 18 derece civarı.
Pratik bilgiler: Scheveningen plajı yıl boyu ücretsiz ve serbest erişimli. Yeni yıl dalışı Nieuwjaarsduik’e katılım kişi başı 4 avro; kayıt yalnızca etkinlik günü sabah 10.30’dan itibaren plajda yapılıyor, önceden rezervasyon mümkün değil ve kontenjan yaklaşık 10 bin kişiyle sınırlı. Etkinlik günü yoğunluk nedeniyle toplu taşıma ya da bisiklet öneriliyor. Lahey tren istasyonlarından tramvayla 15-20 dakikada ulaşılabiliyor. Çevrede Scheveningen İskelesi ve üzerindeki dönme dolap, Beelden aan Zee heykel müzesi, Sea Life akvaryumu ve sahil boyunca uzanan restoranlı bulvar yer alıyor.
Soğuk su yüzmesi için pratik ve hayati ipuçları
Asla yalnız yüzmeyin: Soğuk su şoku ve hipotermi riskine karşı her zaman yanınızda bir partner bulundurun ya da Allas Deniz Havuzu gibi gözetim altındaki istasyonları tercih edin.
Aşama aşama ilerleyin: Suya aniden atlamak yerine vücudunuzun alışmasına izin vererek yavaşça girin. İlk yüzme denemelerinizi 1-2 dakikayla sınırlı tutun.
Ekipmanınızı doğru seçin: Neopren patik, eldiven ve bone, soğuğa dayanıklılığınızı ciddi oranda artırıyor. Isı kaybının büyük kısmı kafadan olduğu için bone özellikle önemli.
Yüzüş sonrası ısınmaya dikkat edin: Sudan çıktığınız an titreme başlayabilir (afterdrop). Hızla kurulanın, rüzgar geçirmeyen kat kat kıyafetler giyin ve sıcak, şekerli bir içecek için. Ancak hemen sıcak duşa girmeyin; bu, kan basıncınızın aniden düşmesine yol açabilir.
Önce doktorunuza danışın: Soğuk su şokunun kalp üzerinde yarattığı ani yük, özellikle gizli bir kalp rahatsızlığı olanlar için ciddi risk taşıyabiliyor. İlk yüzüşünüzden önce mutlaka bir hekime danışın.
Soğuk suda yüzme güvenliği için gerekli ekipmanlar
Soğuk suda yüzmek sadece cesaretle ilgili bir iş değil. Doğru ekipmana sahip olmak ve güvenlik kurallarına uymak da şarttır. Ayrıca yüzmeden önce mutlaka doktorunuza danışmanız ve profesyonel tıbbi yönlendirme almanız öneriliyor. Deneyiminizi keyifli ve güvenli hale getirmek için ihtiyacınız olabilecek bazı ekipmanlar şunlar:
- Dalış elbisesi: Yalıtım için bir dalış elbisesi mutlaka tavsiye ediliyor. Su sıcaklığına uygun bir kalınlık seçin; soğuk sularda yüzme için genellikle 3 mm ila 5 mm arası dalış kıyafetleri uygundur.
- Bone: Soğuk su vücut ısınızı hızla düşürebilir; yüzme bonesi ısıyı korumaya yardımcı olur. Parlak renkli bir yüzme bonesi ayrıca görünürlüğü de artırır.
- Dalış eldiveni ve çorabı: Eller ve ayaklar hızla ısı kaybeder. Dalışa uygun eldiven ve çoraplarla el ve ayaklarınızı sıcak tutabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Soğuk su yüzüşü kaç derece sularda yapılır?
Genellikle 15 derecenin altındaki sular soğuk kabul ediliyor. Kış aylarında veya buz yüzüşlerinde (ice swimming) su sıcaklığı sıklıkla 0 ile 5 derece arasına kadar düşüyor.
Hipotermiden korunmak için ne yapmalıyım?
Suda kalma sürenizi çok kısa tutun; her 1 derece su sıcaklığı için en fazla 1 dakika kuralı yaygındır. Çıktıktan sonra hemen kurulanın, kalın giyinin ve sıcak içecekler için.
Silfra Yarığı’nda şnorkelle yüzmek için tecrübe gerekir mi?
Silfra’da rehberli turlar düzenleniyor ve kuru elbise (drysuit) kullanıldığı için yüzme bilmek yeterli. Yine de dondurucu sıcaklığa psikolojik olarak hazırlıklı olmak gerekiyor.
Silfra Yarığı’nda yüzmek için en uygun dönem ne zaman?
Silfra’da su sıcaklığı yıl boyunca 2-4 derece arasında sabit kalıyor, bu nedenle teknik olarak her mevsim ziyaret edilebilir. Ancak görüş mesafesinin en yüksek olduğu ve gün ışığının en uzun sürdüğü haziran – ağustos arası en popüler dönemdir. Kış aylarında kuzey ışıkları eşliğinde yapılan turlar ise çok farklı bir deneyim sunuyor.
Avanto ne anlama gelir?
Fin kültüründe, göllerin ya da deniz buzunun üzerinde özel olarak açılan ve içine merdiven indirilen dondurucu yüzme deliklerine “avanto” deniyor.
Soğuk su yüzüşü için en uygun başlangıç noktası neresi?
Yeni başlayanlar için en güvenli adres, cankurtaran ve sıcak saunaların bir arada olduğu Helsinki’deki Allas Deniz Havuzu. Vahşi doğada gerçek bir macera arayanlar içinse İskoçya’nın Loch Lomond kıyıları ideal bir rota sunuyor.
Soğuk su yüzüşü kalp hastalarına zararlı mı?
Evet, risk taşıyabiliyor. Buz gibi suya ani giriş, kalp atış hızını ve kan basıncını hızla yükseltebiliyor. Gizli bir kalp rahatsızlığı olanlar için bu duruö ciddi sonuçlar doğurabilir. Soğuk su yüzüşüne başlamadan önce mutlaka doktor muayenesi yaptırılması öneriliyor.
Wim Hof yöntemi soğuk su yüzüşüyle bağlantılı mı?
Evet. Hollandalı atlet Wim Hof’un geliştirdiği nefes ve soğuk maruz kalma yöntemi, soğuk su yüzüşünü popülerleştiren akımlardan biri. Yöntem; kontrollü hiperventilasyon, nefes tutma ve aşamalı soğuk maruziyetini birleştiriyor. Profesyonel rehberlik olmadan uygulanması önerilmiyor.
İlk kez soğuk suya girecekler için en uygun su sıcaklığı nedir?
Yeni başlayanlar için 15 ile 18 derece arası sular genellikle iyi bir başlangıç noktası. Bu aralık vücudu zorlayacak kadar serin ama tehlikeli olmayacak kadar ılıman. İlk denemede suda 1-2 dakikadan fazla kalmamak ve her zaman yanınızda birisinin olmasını sağlamak önemli.
