Zeytinin binlerce yıllık kültür mirası
Zeytinin tarihinin günümüzden 40 bin yıl öncesine dayandığı ve pek çok efsaneye konu olduğu söyleniyor. Öyle ki Nuh tufanı sonrası insanlar hayatın normale dönüp dönmediğini öğrenebilmek için gökyüzüne bir güvercin yollamış. Bu güvercin daha sonra ağzında bir zeytin dalı ile dönmüş. Gemidekiler bunu hayatın normale döndüğü şeklinde yorumlamış ve zeytin dalı barışın sembolü olarak anılmaya başlanmış.
Antik Yunan mitolojisinde ise tanrıça Athena zeytin ağacının koruyucusuydu. Hatta Athena’nın Zeus’a zeytin ağacı hediye ettiği, Zeus’un bu hediyeyi çok beğendiği ve zeytin ağacının güzelliği karşısında büyülendiği söylenir. Üstelik Antik Yunan’da zeytin ağacı o kadar önemliymiş ki zeytin yasalarla korunuyormuş.
Günümüze kadar önemini koruyan ve hikâyesiyle herkesi büyüleyen zeytinin izini sürmek, onun peşinden büyük bir yolculuğa çıkmak isterseniz gezebileceğiniz enfes rotalar bulunuyor.
Ege Bölgesi, Türkiye
Ege Bölgesi, Türkiye Avrupa Konseyi tarafından da zeytin rotalarına dahil edilen Türkiye’de zeytincilik ve zeytinyağı, Avrupa’daki rekolte düşüşlerinin ardından küresel tedarikteki stratejik önemini daha da artırarak altın çağını yaşıyor. Zeytinin peşinden yola çıkacaksanız Türkiye’den başlamak kesinlikle alınabilecek en güzel kararlardan biri. Zeytinden bahsedilince herkesin aklına ilk olarak aşağı yukarı aynı coğrafya geliyor. İklimi nedeniyle enfes zeytinlerin memleketi haline gelen Ege Bölgesi zeytinin kalbinin attığı yerlerden. Ege Bölgesi’nde zeytin üretiminin en yoğun görüldüğü iller, Aydın, İzmir ve Muğla şeklinde sıralanıyor. Bu üç güzel şehir de lezzetli zeytinleri ve zeytinyağları ile tanınıyor. Topraklarının bir kısmı Marmara bir kısmı ise Ege bölgesinde bulunan Balıkesir de ülkemizin önemli zeytin üretim merkezleri arasında yer alıyor. Balıkesir’in bir ilçesi olan Ayvalık, en yaygın tarımsal faaliyetin zeytincilik olduğu önemli merkezlerden biri. Bu nedenle de Ayvalık’ta zeytin ve zeytinyağı kalitesi gerçekten çok yüksek. Zeytin rotası oluştururken özellikle Ayvalık’ı seyahatinizin en önemli parçalarından biri haline getirebilirsiniz.
Benzer şekilde, Ege’nin incisi İzmir, zeytin ve zeytinyağının Türkiye’deki en önemli merkezleri arasında kabul ediliyor. Son yıllarda Michelin Rehberi’ne dahil olan ve özellikle Michelin Yeşil Yıldız alan sürdürülebilir şef restoranlarıyla dünyaca ünlü bir “tarladan sofraya” gastronomi merkezine dönüşen Urla, zeytinin peşine düşmek isteyenler için mükemmel bir seçenek. Çeşme, Urla, Seferihisar, Güzelbahçe, Menderes, Selçuk rotasını takip edip Michelin yıldızlı tabaklarda zeytinyağının modern yorumlarını deneyimleyebilir ve İzmir’de zeytinin izini sürebilirsiniz. Bir diğer tatil cenneti Muğla ise özellikle Milas ile zeytin üretiminde önemli bir pay sahibi. Milas’ta üretilen ve Avrupa Birliği coğrafi işaretine sahip olan zeytin ve zeytinyağı yüksek kalitesiyle dikkat çekiyor. Muğla’da alternatif bir seyahat rotası oluşturmak istiyorsanız Milas’ı keşfederek zeytinin peşine düşebilir, leziz zeytin ve zeytinyağlarıyla hazırlanan yemekleri tadabilirsiniz.
Akdeniz, Türkiye
Ege’den güneye, Akdeniz’in sıcak esintilerine doğru indiğinizde zeytinin en saf ve en eski hikâyelerinden biri karşınıza çıkıyor. Türkiye’nin gastronomi rotalarında son yıllarda yıldızı parlayan Akdeniz kuşağı, sadece bir üretim merkezi değil, aynı zamanda zeytinin “genetik hafızası” gibi.
Bu rotadaki ilk durak Tarsus. Burada, bölgenin endemik gururu olan ve nesli özenle korunan Tarsus Sarıulak zeytini sizi bekliyor. Eti dolgun, çekirdeği küçük ve aroması o kadar kendine has ki bu zeytinden elde edilen yağın tadına baktığınızda neden “sıvı altın” dendiğini bir kez daha anlayabilirsiniz. Sarıulak, sadece bir yiyecek değil, Tarsus’un binlerce yıllık tarım mirasının günümüze ulaşan bir mucizesi. Gelmişken bu kadim kente dair daha fazla şey öğrenmek isterseniz Tarsus: Efsanelerin lezzetle buluştuğu şehir yazısını okuyabilirsiniz.
Yolculuğunuzu biraz daha doğuya, UNESCO Gastronomi Şehri ünvanıyla lezzet dünyasında bir efsane olan Hatay’a çevirdiğinizde ise zeytinin bir yaşam biçimine dönüştüğüne şahitlik edebilirsiniz. Hatay’ın bereketli topraklarında yetişen “Halhalı” zeytinleri ve geleneksel yöntemlerle hiçbir kimyasal işlem görmeden sofraya gelen kırma zeytinler, kahvaltılar için eşsiz lezzetlerden.
Endülüs, İspanya
İspanya’da bir tatil planı yapmak için elbette çok fazla nedeniniz var. Barcelona ve Madrid gibi önemli turizm merkezleriyle öne çıkan, kültür turlarının da odak noktalarından biri İspanya’da zeytinin izini sürmek nasıl olurdu? Dünyada zeytin ve zeytinyağı üretiminin lideri konumundaki ülke, zeytin turizmi için seçebileceğiniz harika bir destinasyon.
Zeytin üretiminin dikkat çektiği bölgelerden Endülüs’te nispeten daha tuzlu zeytin türleri üretiliyor. Endülüs bölgesinde zeytin turu planlamayı düşünüyorsanız muhteşem sahillerinden de faydalanabileceğiniz Malaga’dan yola çıkabilirsiniz. Turkish Airlines Holidays’in sunduğu araç kiralama hizmetinin konforuyla “Dünyanın Zeytin Başkenti” unvanına sahip bölgede nefis bir tatil yapabilirsiniz. Bu bölgede zeytinler pek çok yemek tarifinde de sık sık karşınıza çıkabilir. Örneğin, fırında tavuk ve çeşitli salatalarda Endülüs zeytinleri tercih ediliyor. Endülüs zeytinlerinin kullanıldığı bu yerel lezzetlerden tatmayı ihmal etmeyin.
Kaliforniya, ABD
Zeytinden bahsederken aklımıza elbette öncelikle Akdeniz ülkeleri geliyor. Fakat zeytin, dünyanın farklı yerlerinde ve uygun iklimlerde yetişebiliyor. Akdeniz ülkelerinde üretilen zeytin, İspanya ve Tunus gibi merkezlerin ardından 1700’lü yılların sonunda ABD’ye getirilmiş. Zeytinin Kaliforniya’da üretimi tam olarak böyle başlamış.
Geç dönemde zeytinle tanışan ABD bu güzel lezzetin kıymetini gerçekten bilmiş ve Kaliforniya kocaman bir zeytin cennetine dönüşmüş. Siz de paket tatiller ile keyifli bir seyahat planlayarak Kaliforniya’da zeytinin izini sürebilir, zeytinin Amerika kıtasındaki öyküsünü keşfedebilirsiniz. Alternatif bir ABD deneyimi arıyorsanız Los Angeles ve San Francisco gibi yaz turizminin küresel merkezi şehirlerin sunduklarından da faydalanarak keyifli bir zeytin rotası planlayabilirsiniz.
Beni Melal ve Agadir, Fas
Tekrar Akdeniz’e dönüyoruz ve ekonomisinin önemli bir kısmını zeytin üretiminin oluşturduğu Fas’a geliyoruz. Fas, geçmişte olduğu gibi günümüzde de zeytin ve zeytinyağının önemli merkezlerinden.
Zeytin, Antik Yunan kültüründen yüksek oranda etkilenen Roma kültürü için de son derece önemliydi. Bazı iddialara göre Roma İmparatorluğu zeytinin -Kuzey Afrika dahil- Akdeniz ülkelerine ve Avrupa’ya yayılmasını sağlamış. Fas da bu ülkelerden biri. Ülkede zeytin üretiminde kullanılan araçların M.Ö. birinci yüzyıla kadar izi sürülebiliyor ve ülkeye zeytinin Romalılar tarafından getirildiği düşünülüyor.
Fas’ta bir zeytin turuna çıkmayı düşünüyorsanız Marakeş başlangıç için harika bir nokta. Kentin, biri kuzey doğusunda diğeri güney batısında olmak üzere zeytin turizmi için iki harika merkez bulunuyor. Tatil planınıza deniz, kum ve güneş de dahil etmek isterseniz güney batıdaki Agadir’i tercih edebilirsiniz. Ancak biraz dağ havası almak daha cazip ise Atlas Dağları eteklerindeki Beni Mellal sizin için daha doğru bir tercih olur. İki şehir de Marakeş’e arabayla yaklaşık 4 saat uzaklıkta kaldığı için iklim şartlarını göz önünde bulundurarak plan yapmayı unutmayın.
Girit, Yunanistan
Yunanistan’ın hemen her şehrinde zeytin bahçelerini gezebileceğiniz, hasatlara katılabileceğiniz, zeytin ve zeytinyağıyla yapılan nefis yemekler tadabileceğiniz bir seyahate çıkmak mümkün. Ancak, tabii ki bazı bölgeler diğerlerine göre öne çıkıyor.
Yunanistan’da zeytinin hem üretim hem kültür anlamında en önemli noktalarından biri Girit. Ege Denizi ile Akdeniz’in kesişiminde yer alan bu Yunan adası tarihte zeytinin çıkış noktaları arasında anılıyor. Bu özelliği ile zeytin Girit’te neredeyse 7 bin yıllık bir geleneğin parçası. Zeytinin kökenlerine inebileceğiniz Girit tatilinizde bir yandan adanın zengin tarihi yerlerini ziyaret etme fırsatını yakalayabilir, diğer yandan harika plajlarının ve denizinin tadını çıkarabilirsiniz. Turkish Airlines Holidays’in sunduğu tatil paketine ekleyebileceğiniz araç kiralama hizmetinden faydalanarak Atina Eleftherios Venizelos Havalimanı’na iniş yaptıktan sonra kiralık aracınızı teslim alıp feribotla Girit’e geçebilirsiniz. Böylece adada çok daha rahat gezebilir ve Girit’in tadını sonuna kadar çıkarabilirsiniz.
Puglia ve Toskana, İtalya
Zeytinin Akdeniz ve Avrupa’ya yayılmasında en büyük pay sahibi Roma İmparatorluğu’ndan bahsedip İtalya’dan bahsetmeden olmaz. Akdeniz kültürünün dünyadaki en ünlü temsilcilerinden İtalya’da yılda 300 bin ton civarında zeytin üretiliyor ve ülke aynı zamanda dünyanın zeytinyağı üretiminin dörtte birini gerçekleştiriyor.
Puglia bölgesi İtalya’da en çok zeytin ve zeytinyağı üretilen bölge. İtalya’nın zeytinyağı üretiminin yüzde yetmişe yakını “çizmenin topuğu”na denk gelen bu bölgede üretiliyor. Turkish Airlines Holidays ile planladığınız tatilinizde Bari’ye bir uçak bileti ayarladıktan sonra planınıza dahil ettiğiniz kiralık araçla İtalya’nın güneyinde zeytinin peşine düşebilirsiniz. İtalya’da üretilen zeytinin niceliğinden ziyade niteliğiyle öne çıkan bölge ise Toskana. Birçok kaynak İtalya’da zeytin üretimine oransal olarak çok katkıda bulunmayan Toskana’da en kaliteli zeytinyağının üretildiği konusunda hemfikir. Rönesans’ın başkenti Floransa’yı da kapsayan bölge aynı zamanda müthiş doğası ile de meşhur. İki bölgede de düzenlenen zeytin ve zeytinyağı tadım turlarına her yıl on binlerce turist katılıyor.
Zeytinin faydaları ile sağlıklı beslenebileceğiniz bir tatil
Hem doyurucu hem de hafif olmasıyla dikkat çeken zeytinyağlı yemekler ve salatalar birçok sağlıklı beslenme rutininde sık sık tavsiye ediliyor. Turkish Airlines Holidays ile planlayacağınız seyahatlerinizde bu sağlıklı ve lezzetli yemeklerden bol bol tadabilir, ziyaret ettiğiniz bölgelerin sunduğu doğal güzelliklerle, tarihi ve kültürel birikimlerle tatilinizi zenginleştirebilirsiniz.
