Başlarken: Hattuşa hakkında birkaç not
- Konum: Çorum, Boğazkale ilçesi. Boğazköy-Alacahöyük Milli Parkı sınırları içinde.
- UNESCO: 1986’dan beri Dünya Mirası Listesi’nde.
- Ne kadar zaman: Ören yeri ve Yazılıkaya için tam bir gün; Boğazköy Müzesi ve Alacahöyük ile birlikte iki ya da üç gün.
- En iyi mevsim: İlkbahar ve sonbahar. Girişte Müze Kart geçerli.
Hattuşa nerede ve neden bu konuma kuruldu?
Hattuşa, İç Anadolu’nun kuzeyinde, Çorum iline bağlı Boğazkale ilçesinde yer alıyor. Kent, Budaközü Çayı vadisinin güney ucunda, vadi tabanından yaklaşık 300 metre yükselen kayalık bir yamaca kurulmuş. Ankara’ya yaklaşık 200 km, Çorum merkeze yaklaşık 85 km, Sungurlu ilçesine ise 30 km uzaklıkta.
Bu konum tesadüf değil. Topografya kuzeye doğru daha açık, diğer yönlere ise derin eğimler ve surlarla kapanan bir yerleşim sağlıyor. UNESCO kapsamında korumaya alınan alan yalnızca kent çekirdeğini değil, kuzeydeki kaya tapınağı Yazılıkaya’yı, doğudaki Kayalı Boğaz’ı, güneydeki İbikçam Ormanı’nı ve Osmankayası nekropolünü de kapsıyor. Kayalı Boğaz gibi dış tahkimatların, Anadolu içlerini kuzey, doğu ve güney yönlerine bağlayan yolları gözetlemek için kurulduğu düşünülüyor. Hattuşa yalnız kendini savunan bir kale değil, çevresindeki yol ağını da denetleyen bir merkezdi.
Bir ayrıntı bu konumu daha da ilginç kılıyor. Orta Anadolu platosu, parçalı topografyası ve sınırlı yağışıyla Mezopotamya ya da Nil havzası ölçeğinde bir tarımsal bolluk sunmuyordu. Hititlerin neden bu kadar çok baraj, gölet, depo ve tahıl ambarı inşa ettiğini de açıklayan sebeplerden biri bu. Arkeolog Andreas Schachner’in değerlendirmesine göre MÖ 16. yüzyıldan sonra Kızılırmak kavsindeki depolama ve su yapıları, imparatorluk ekonomisinin temel dayanaklarından biri olmuş. Yani Hattuşa’yı klasik anlamda bir “kraliyet kenti” kadar, öngörülebilir iaşeyi ve lojistiği güvenceye alan bir başkent olarak da okumak mümkün.
Anadolu’nun erken uygarlıklarına ilgi duyuyorsanız bu rehberi Göbeklitepe gezi rehberi ve Gordion gezi rehberi içerikleriyle birlikte okuyabilirsiniz.
Hattuşa’ya nasıl gidilir?
En pratik ulaşım uçak ve karayolu kombinasyonu. Ören yerine en yakın havalimanı, Çorum’a yaklaşık 65 km mesafedeki Amasya Merzifon Havalimanı. Daha geniş sefer ağı arayanlar için Ankara Esenboğa Havalimanı yaklaşık 200 km uzaklıkta bir alternatif. Amasya uçak bileti veya Ankara uçak bileti alarak yolculuğunuzu planlayabilir, havalimanından kiralık araç veya otobüsle Çorum ya da Sungurlu’ya, oradan da Boğazkale’ye geçebilirsiniz.
Karayoluyla Ankara yönünden gelenler Kırıkkale, Delice ve Sungurlu üzerinden Boğazkale sapağına ulaşır. Sungurlu’dan ören yerine yaklaşık yarım saatlik bir yol kalır. Doğudan gelecekler ise Tokat, Zile ya da Yozgat üzerinden bağlanabilir. Ankara’dan özel araçla toplam süre yaklaşık iki buçuk saat.
Toplu taşımayı tercih edenler şehirlerarası otobüslerle Çorum veya Sungurlu’ya ulaşıp buradan Boğazkale dolmuşlarına binebilir. Ören yeri ile Yazılıkaya arasındaki bağlantı ve milli park içindeki dolaşım toplu taşımayla sınırlı olduğundan, bölgede kiralık araç ya da taksiyle gezmek hem zaman hem de enerji kazandırır.
Hattuşa’ya ne zaman gidilir?
İç Anadolu’nun karasal ikliminde en konforlu mevsimler ilkbahar ile sonbahar. Mayıs ile haziran ayı, bir de eylül ile ekim hem yürüyüş için uygun sıcaklıklar hem de daha sakin bir ören yeri sunuyor. Bu aylarda ovanın yeşili ile sur taşlarının grisi fotoğraf için de güzel bir kontrast verir.
Yaz aylarında alan neredeyse gölgesiz ve eğimli güzergahlarda gün ortası sıcaklığı yorucu olabilir. Temmuz ile ağustosta gidecekseniz sabahın erken saatlerini tercih edin, en sıcak saatleri Boğazköy Müzesi’nin serinliğinde geçirin. Kışın ise kar ve buzlanma hem ulaşımı hem de yamaçlardaki yürüyüşü zorlaştırır; bu dönemde ziyaret saatleri de kısalabilir. muze.gov.tr adresinden güncel ziyaret bilgilerine ulaşabilirsiniz.
Hattuşa’da gezilecek yerler
Kent, ovaya yakın Aşağı Şehir ile daha yüksekteki Yukarı Şehir olmak üzere iki ana bölümden oluşuyor. Aşağı Şehir yoğun yerleşimin ve Büyük Tapınak’ın bulunduğu kesim. Yukarı Şehir ise tapınaklar, anıtsal kapılar ve kaya anıtlarıyla bir tür kutsal kent. Bir günlük gezide aşağıdaki duraklar öncelikli olmalı.
Büyük Tapınak
Aşağı Şehir’deki Büyük Tapınak, devlet kültünün ana mabedi ve genellikle Fırtına Tanrısı Teşup ile Arinna’nın Güneş Tanrıçası’na adandığı kabul ediliyor. Çevresindeki avlular, iş mekanları, arşiv odaları ve büyük depo sıraları sayesinde dinsel törenleri idari ve ekonomik işlevle aynı anda yürüten bir kompleks işlevi görmüş. Depo bölümlerinde bir zamanlar dev küplerin durduğu biliniyor. Temeller, avlu ve depo alanları bugün yerinde rahatça görülebiliyor.
Büyükkale ve Saray Arşivi
Büyükkale, kraliyet ikametinin ve merkezi yönetimin bulunduğu saray terasıdır; Hititçe metinlerde “Büyük Ev” olarak anılan yapı topluluğu, devletin idari kalbiydi. Yakınındaki Batı Binası ile Saray Arşivi’nde, iki bodrum katında yaklaşık 3.300 bulla ve 30 çiviyazılı tablet bulunmuş. Bullaların büyük bölümü kral mühürleri, bir kısmı da kraliçe mühürleri taşıyor. Bu küçük kil mühür baskıları, Hattuşa’nın mühürlü belge dolaşımı, depolama ve saray iletişimi konusunda ne kadar gelişmiş bir bürokrasiye sahip olduğunu gösteriyor.
Yukarı Şehir tapınak bölgesi
Yukarı Şehir’in büyük bölümünü, sıralanmış çok sayıda tapınağın oluşturduğu bir kült bölgesi kaplıyor. Aralarında Sarı Kale ve Yenicekale gibi kayalık çıkıntılara oturan yapılar da var. Uzun süre bu bölümün geç dönemde, özellikle Kral IV. Tudhaliya devrinde geliştiği düşünülüyordu. Son kazılar ise gelişimin sanılandan erken, muhtemelen MÖ 16. yüzyılın ilk yarısında başlamış olabileceğini öne sürüyor. Yani ayağınızı bastığınız bu tapınak kentinin kronolojisi hâlâ tartışılıyor.
Aslanlı Kapı, Kral Kapısı ve Yerkapı
Yukarı Şehir’in güneybatısındaki Aslanlı Kapı ile güneydoğusundaki Kral Kapısı, MÖ 13. yüzyıla tarihlenen anıtsal kent kapılarıdır. İki yanı aslan ve savaşçı tanrı kabartmalarıyla bezeli bu geçitler hem savunma hem de tören işlevi taşır; Hitit anıtsal taş işçiliğinin en bilinen örnekleri arasındadır.
Güney uçtaki Yerkapı ise alanın en çarpıcı mühendislik yapısıdır. Yapay olarak yükseltilmiş dev bir toprak set (bastion) ve altından geçen taş bir potern (tünel) buradadır; üzerine Sfenksli Kapı oturur. Poternin taşları üzerinde son yıllarda en az 249 blokta boyalı Anadolu hiyeroglifi tespit edilmesi, yapının savunmadan çok tören amaçlı inşa edildiğini düşündürüyor. Özgün Boğazköy sfenksleri Boğazköy Müzesi’nde sergileniyor.
Nişantepe ve Güneykale Oda 2
Nişantepe, imparatorluk döneminden bilinen en uzun hiyeroglif metinlerden birini taşır; yüzeyi kısmen silinmiş olsa da yerinde korunur. Yakınındaki Güneykale’de yer alan kabartmalı ve hiyeroglifli anıtsal Oda 2 ise son krallardan II. Šuppiluliuma dönemine tarihlenir. Bu iki anıt, Hattuşa’nın yazıyı ve görsel propagandayı kent dokusuna nasıl işlediğini gösterir.
Büyükkaya, ambarlar ve su yapıları
Kentin doğusundaki Büyükkaya ile çevredeki tahıl ambarları ve göletler, Hattuşa’nın görünmeyen ama belki en önemli tarafını anlatır. Yüzlerce tonluk kapasiteye ulaşan yeraltı tahıl depoları ve su biriktirme havuzları, kıtlığa ve kuşatmaya karşı kurulmuş bir istikrar sistemiydi. Bu yapılar olmadan Hattuşa’nın neden tam bu noktada, verimli olmayan bir platonun ortasında ayakta kalabildiğini anlamak güçtür.
Yazılıkaya açık hava tapınağı
Ören yerinin hemen kuzeyindeki Yazılıkaya, kayaya oyulmuş A ve B odalarıyla Hitit dininin en güçlü görsel programını barındırır. İlk evresinde bir kuşatma duvarıyla dış dünyadan ayrılmış, sonraki evrelerinde anıtsal girişler ve galeri düzeni kazanmıştır. Büyük Galeri’de Fırtına Tanrısı Teşup ile eşi Hepat’ın karşılaşması ana sahneyi oluşturur. Küçük Galeri’de on iki yeraltı tanrısı ile Şarruma’nın koruması altındaki Kral IV. Tudhaliya ve Kılıç Tanrısı Nergal betimlenir. Yeni yıl törenlerinin burada yapıldığı düşünülür. Hattuşa içindeki kapalı tapınak ritüellerinin, açık havada bütün bir tanrı kadrosunun önünde yeniden sahnelendiği yer burasıdır.
Üç günlük Hitit rotası
Eğer daha fazla vakit ayırabiliyorsanız, Hattuşa’yı çevresindeki Hitit alanlarıyla birlikte gezmek, bölgenin tarihini parça parça değil bütün olarak kavramanın en iyi yollarından.
1. gün: Hattuşa ören yeri ve Yazılıkaya
Güne Aşağı Şehir’deki Büyük Tapınak’la başlayın, ardından araçla yukarı çıkarak Aslanlı Kapı, Kral Kapısı ve Yerkapı’yı gezin. Yerkapı bastionunun üstünden ovaya bakan manzara, günün en iyi fotoğraf durağıdır. Öğleden sonra kuzeydeki Yazılıkaya’ya geçerek günü kaya kabartmaları önünde tamamlayın.
2. gün: Boğazköy Müzesi ve Alacahöyük
Sabahı Boğazköy Müzesi’ne ayırın. Müze, Kalkolitik Çağ’dan Bizans’a uzanan buluntuları kronolojik olarak sergiler; en çok ilgi çekenler Hitit salonu ile 2011’de Berlin’den iade edilen sfenksin de aralarında bulunduğu Boğazköy sfenksleridir. Öğleden sonra Hattuşa’ya yaklaşık 30 km mesafedeki Alacahöyük’e geçin. Hitit öncesi Hatti dönemine inen katmanları, ünlü kapı aslanları ve kral mezarlarıyla, bölgenin daha eski yüzünü burada görürsünüz.
3. gün: Çorum merkez ve Şapinuva
Son günü Çorum şehir merkezinde geçirin. Çorum Müzesi’nde Hattuşa kazılarından çıkan eserleri inceleyebilir, kentin Ulu Cami gibi tarihi yapılarını gezebilir, dönüşte meşhur Çorum leblebisini alabilirsiniz. Hitit tutkunuysanız Ortaköy yakınındaki Şapinuva, başka bir Hitit idari ve dinsel merkezi olarak rotaya eklenmeye değer.
Hattuşa neden görülmeli?
Hattuşa’nın değeri “bir başkent” olmasının çok ötesinde. Burası sarayın, tapınakların, ambarların, su yapılarının ve devlet arşivinin aynı kent organizasyonunda birleştiği, adeta Hitit devlet aklının taşa dökülmüş hali. UNESCO da kenti 1986’da bu bütünlük nedeniyle, dört ayrı kriterle birden Dünya Mirası Listesi’ne aldı. Kayıtlı alan 268,46 hektar büyüklüğünde.
Dünyanın en zengin Tunç Çağı arşivlerinden biri
Hattuşa’nın belki en büyük armağanı yazıdır. Boğazköy arşivinde yaklaşık 25.000 tablet bulunmuştur ve bu metinler uluslararası antlaşmalardan diplomatik yazışmalara, hukuk metinlerinden bayram ve ritüel takvimlerine, mitolojik anlatılardan idari kayıtlara kadar uzanır. En ünlüsü, dünyanın bilinen ilk yazılı barış antlaşması olan Kadeş Antlaşması’dır.
Eski gezi rehberlerinde göremeyeceğiniz taze bir ayrıntı da tam burada. 2023 kazılarında, Hattuşa’daki Ambarlıkaya eteğinde çıkan bir Hitit ritüel metninin içine gömülü, o güne dek hiç bilinmeyen bir dil tespit edildi: Kalaşma. Hitit katipleri yabancı dillerde okunan ayinleri kaydetmeye meraklıydı; bu metin de Kalaşma ülkesine, yani bugünkü Bolu-Gerede dolaylarına ait bir ezgiyi içeriyor. Uzmanlar dilin Luwiceyle yakın akraba, Anadolu-Hint-Avrupa ailesinden olduğunu söylüyor. Böylece arşivde Hititçe, Luwice, Palaca ve Hattice gibi dillerin yanına bir yenisi daha eklendi. Bütün bunlar sayesinde Hattuşa, yalnız Hitit tarihinin değil, tüm Geç Tunç Çağı Yakındoğusu’nun en ayrıntılı yazılı kaynağı durumunda.
Bin tanrılı kent: din ve tören
Hititler için sık kullanılan “bin tanrılı halk” deyişi, aslında nicelikten çok kültürel melezliği anlatıyor. Kentte Hatti, Hurri, Mezopotamya ve yerel Anadolu gelenekleri aynı ritüel manzarada buluşuyor. Bunu en güçlü biçimde Büyük Tapınak ile Yazılıkaya’da görürsünüz. Yazılıkaya’nın kabartma programı, soy, kraliyet ve kozmik düzen fikrini tek bir anıtsal sahnede topluyor.
1834’ten bugüne süren bir kazı hikayesi
Kentin modern bilim tarihindeki yeri, keşif ile çözümlemenin neredeyse eşzamanlı ilerlemesinden gelir. 1834’te Charles Texier kalıntıları dünyaya tanıttı ve Yazılıkaya kabartmalarını çizdi. 1906’da Hugo Winckler ile Theodor Makridi’nin kazılarında 2.500 tablet parçası bulundu ve alanın Hattuşa olduğu kesinleşti. 1915’te Bedřich Hrozný Hititçeyi çözdü. Sonraki on yıllarda Kurt Bittel, ardından Peter Neve ve Jürgen Seeher sahada belirleyici isimler oldu; bugün kazıları Andreas Schachner yönetimindeki çok disiplinli bir ekip sürdürüyor.
Ünlü buluntular hangi müzelerde?
Hattuşa’nın en çok bilinen eserlerinin bir kısmı başka şehirlerdeki müzelerde sergilenir. Kadeş Antlaşması tabletleri İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nde, Kral IV. Tudhaliya ile Kurunta arasındaki ünlü Bronz Tablet Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde bulunur. III. Hattuşili ile Puduhepa’ya ait mühür baskısı, bir bronz kılıç ve çeşitli kült eserleri ise Çorum Müzesi’ndedir. Gezinizi planlarken, başkentte gördüğünüz yapıların “içeriğini” bu müzelerde tamamlayabileceğinizi unutmayın.
Hâlâ yeni sorular soran bir alan
Hattuşa “tamamlanmış” bir kazı değil. Yukarı Şehir’in ne kadar erken geliştiği, Yerkapı’nın ağırlıklı olarak savunma mı yoksa tören yapısı mı olduğu ve kentin MÖ 12. yüzyıl başlarındaki çöküşünün nedeni hâlâ tartışılıyor. Resmî anlatı son dönemdeki ekonomik sıkıntı ve iç karışıklığı öne çıkarırken, kimi araştırmacılar sistemin daha derin yapısal kırılganlıklar taşıdığını düşünüyor.
Bu tartışmaya son yıllarda dikkat çekici bir kanıt eklendi. İç Anadolu’da yaklaşık 3.200 yıllık ardıç ağaçlarının yıl halkaları üzerinde yapılan ve Nature dergisinde yayımlanan bir araştırma, MÖ 1198, 1197 ve 1196 yıllarında üst üste yaşanan şiddetli bir kuraklığa işaret ediyor. Bu üç kurak yıl, tam da Hitit düzeninin dağıldığı döneme denk geliyor. İklim, çöküşün tek nedeni olmasa bile, ambarlara ve su yapılarına bu kadar yatırım yapmış bir başkenti zorlayan son darbelerden biri olmuş olabilir. Yani gezdiğiniz alan, ziyaretçiye olduğu kadar bilime de yeni veriler sunmayı sürdürüyor.
Çorum ve Boğazkale’den ne alınır?
Bölgenin en bilinen ürünü Çorum leblebisi. Kavrulmuş nohuttan yapılan bu atıştırmalık, sade, tuzlu ve baharatlı çeşitleriyle hem hediyelik hem de yol için ideal. Çorum merkezdeki leblebici dükkanlarından taze alabilirsiniz.
Ören yeri çevresindeki satış noktalarında ise Hitit motiflerinden esinlenen küçük replikalar, güneş kursu figürleri ve kitaplar bulunur. Yazılıkaya kabartmalarını ya da Hitit mühürlerini konu alan baskılar, gezinin sade ama anlamlı bir hatırası olabilir.
Hattuşa çevresinde nerede ne yenir?
Boğazkale, ören yerine en yakın yerleşim olduğu için yemek molasının en pratik adresi. İlçedeki yöresel lokantalarda ızgara çeşitleri, gözleme ve ev yapımı mantı gibi sıcak tabaklar bulabilirsiniz. Uzun ve eğimli bir gezinin ardından doyurucu bir öğün için yeterli.
Çorum mutfağının asıl lezzetlerini denemek isterseniz şehir merkezine inmeniz gerekir. İskilip dolması, Çorum mantısı ve çeşitli güveç yemekleri yörenin öne çıkan tatları.
Bölge kırsal ve duraklar birbirinden uzak olduğu için yemek molasını da gezi planına katmak iyi olur. Ören yerinin hemen çevresinde seçenek sınırlı kalabildiğinden, güne Boğazkale ya da Çorum’da güzel bir kahvaltıyla başlamak ve yanınıza su ile hafif bir atıştırmalık almak rahatlık sağlar. Yörenin uzun pişen geleneksel tabakları çoğu zaman önceden hazırlandığından öğle saatlerinde daha kolay bulunur. Akşamüstü yola çıkacaksanız tercih ettiğiniz lokantayı önceden teyit etmeniz yerinde olur.
Pratik bilgiler
Hattuşa ören yeri ve Yazılıkaya, Boğazköy-Alacahöyük Milli Parkı içinde yer alır ve haftanın her günü ziyarete açıktır. Açılış ile kapanış saatleri mevsime ve yerel idari kararlara göre değişebildiğinden, güncel saat ve bilet bilgisini ziyaret gününüzde muze.gov.tr üzerinden kontrol etmeniz en doğrusu. Girişte Müze Kart geçerlidir.
Alan eğimli, geniş ve bileşenleri birbirinden ayrı olduğu için ziyareti araçla planlamak ve güne erken başlamak işinizi kolaylaştırır. Yanınızda sağlam yürüyüş ayakkabısı, yeterli su, şapka ve güneş kremi bulunsun. Konaklama için Boğazkale’de doğayla iç içe bungalov ve butik pansiyon seçenekleri, daha fazla olanak isteyenler içinse Çorum merkezde şehir otelleri var.
Yakın çevre
Hattuşa’yı merkez alıp çevredeki Hitit alanlarını tek bir rotada birleştirebilirsiniz. Kaya tapınağı Yazılıkaya ören yerinin yalnızca birkaç dakika kuzeyinde. Alacahöyük yaklaşık 30 km, Ortaköy yakınındaki Şapinuva ise biraz daha uzakta. Ankara yönünden geliyorsanız, Kırıkkale sınırlarındaki Büklükale yol üstünde ilgi çekici bir mola olabilir. Kızılırmak kıyısındaki bu Hitit askeri merkezinde 2023 sezonunda bulunan kraliyet mührünün üzerinde “Bunu kıran ölür” anlamına gelen bir ibarenin okunması, kısa sürede haber olmuştu. Hitit hukukunda ölüm cezasının seyrek olduğu düşünülürse, bu uyarı anlaşmanın ne kadar ciddi sayıldığını gösteriyor.
Kısa tarihçe
Hattuşa’da yerleşim izleri Kalkolitik Çağ’a kadar iner. Kent, Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nda “Hattuş” adıyla yazılı belgelere girer. MÖ 1700’lerde Kuşşaralı Anitta kenti ele geçirip yıkar; MÖ 17. yüzyıl ortalarında I. Hattuşili burayı yeniden kurarak başkent yapar. İmparatorluk döneminde kent güneye ve Yukarı Şehir’e doğru genişler, anıtsal surlar ile kapılar bu evrede biçimlenir. Kral II. Muvatalli döneminde başkent kısa süreliğine Tarhuntaşša’ya taşınsa da Hattuşa ana merkez olmayı sürdürür. MÖ 12. yüzyıl başlarında Hitit başkent düzeni çöker ve kent uzun süre terk edilir; sonraki yüzyıllarda Frig, Hellenistik, Roma ve Bizans yerleşimleri görülür.
Başlıca dönüm noktaları:
- MÖ 6. bin: İlk yerleşim izleri.
- MÖ 19-18. yüzyıl: Asur Ticaret Kolonileri Çağı; “Hattuş” adı belgelerde.
- MÖ 17. yüzyıl ortası: I. Hattuşili kenti yeniden kurar ve başkent yapar.
- MÖ 14-13. yüzyıl: İmparatorluk evresi; anıtsal surlar ve Yukarı Şehir.
- MÖ 1190-1180: Başkent düzeninin çöküşü ve terk.
- 1834: Charles Texier kalıntıları dünyaya tanıtır.
- 1906: Sistematik kazıların başlaması.
- 1986: UNESCO Dünya Mirası tescili.
Sıkça sorulan sorular
Hattuşa ile Boğazköy aynı yer mi?
Evet, ikisi de aynı antik kenti tanımlar. “Hattuşa” kentin Hitit dönemindeki adı, “Boğazköy” ise yanındaki köyün ve müzenin adından gelen modern kullanımdır. Bugün ilçe Boğazkale olarak anılır.
Hattuşa’yı tek günde gezmek mümkün mü?
Mümkün. Ören yeri ve Yazılıkaya’yı tek günde, araçla ve iyi bir zaman planıyla gezebilirsiniz. Boğazköy Müzesi’ni ve Alacahöyük’ü de eklemek isterseniz ikinci bir gün ayırmanız gerekir.
Ören yeri ve Yazılıkaya ayrı ayrı mı geziliyor?
İkisi birbirine yakındır ve çoğunlukla aynı ziyaret içinde gezilir. Aralarındaki kısa mesafe nedeniyle aynı gün ikisini birden görmek rahattır. Güncel bilet kapsamını girişte teyit etmeniz yeterli.
Hattuşa yürüyüş açısından zor mu, çocuklarla gezilir mi?
Alan eğimli ve geniştir, bu yüzden rahat ayakkabı şart. Yapılar arasında araçla ilerlenebildiği için çocuklu aileler de gezebilir, ancak özellikle Yukarı Şehir ve Yerkapı çevresinde dikkatli olmakta fayda var.
Hattuşa’nın ünlü tabletleri ve sfenksleri nerede sergileniyor?
Boğazköy sfenksleri Boğazköy Müzesi’nde; Kadeş Antlaşması tabletleri İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nde; IV. Tudhaliya ile Kurunta arasındaki Bronz Tablet Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde bulunur. Çeşitli mühür baskıları ve kült eserleri ise Çorum Müzesi’ndedir.
Hattuşa neden UNESCO Dünya Mirası?
Hattuşa, 1986’da surları, anıtsal kapıları, saray ve tapınak kompleksleri, Yazılıkaya kabartmaları ve geniş yazılı arşiviyle bir Hitit başkentinin bütünlüğünü koruduğu için Dünya Mirası Listesi’ne alındı. Boğazköy tabletleri de 2001’den beri ayrıca UNESCO Dünya Belleği kaydında.
